DE ANGST VAN VEEL HYPERVENTILANTEN ONTKRACHT

Flauwvallen, het is een van de grootste nachtmerries van veel hyperventilanten. Toch gebeurt het zeer, zeer zelden dat iemand tijdens een hyperventilatie-aanval flauwvalt. Klinisch psycholoog/ psychotherapeut Ed Berretty legt uit waarom.

Flauwvallen: één op de drie mensen heeft er ervaring mee. Mensen die hyperventileren zijn er vaak extra bang voor. Terwijl het slechts zeer zelden voorkomt dat mensen flauwvallen tijdens een hyperventilatie-aanval. Psychotherapeut Ed Berretty legt uit: “Flauwvallen gebeurt in situaties waarin de bloeddruk en het zuurstofgehalte in de hersenen te laag is. Heb je een lage bloeddruk en kom je van je hurken plotseling overeind of moet je lang stilstaan dan kan het zijn dat je lichaam zegt: even liggen. Dit is functioneel, want als je ligt heeft je hart minder moeite om je hersenen van voldoende bloed en zuurstof te voorzien.”

Hyperventilatie en flauwvallen hebben een aantal sensaties met elkaar gemeen. Berretty: “Trillen, het warm krijgen, zweten, duizeligheid en tintelingen bijvoorbeeld. Maar behalve dat iemand met hyperventilatie niet bleek wordt, zoals bij iemand die flauw gaat vallen wel gebeurt, is er nog een groot verschil. Verlies je tijdens het flauwvallen het bewustzijn, bij een aanval van hyperventilatie komt het centrale en autonome zenuwstelsel juist in een staat van paraatheid. Je lichaam staat dan klaar om te vechten, vluchten of bevriezen. Het zijn dus eigenlijk twee totaal verschillende fysieke gesteldheden die niet met elkaar samengaan.”

Ook longarts Joost van den Aardweg kan mensen die regelmatig hyperventileren geruststellen. Tijdens experimenten lokte hij hyperventilatie uit bij mensen. En dat lukte prima. Maar het lukte niet één keer om iemand tijdens een aanval van hyperventilatie te laten flauwvallen. Uiteraard zijn zowel flauwvallen als hyperventileren onaangename ervaringen. Berretty: “Sommige mensen zijn bang om gek te worden, of om een hartaanval te krijgen. Daarbij jaagt het gevoel dat je de controle over je lichaam verliest, veel mensen angst aan. De associatie is natuurlijk ook gauw gelegd, omdat bepaalde lichamelijke verschijnselen bij flauwvallen en bij hyperventilatie op elkaar lijken.

We kunnen concluderen dat als de angst groot is, het lastig is om nuchter te zien dat je niet aan het flauwvallen, maar aan het hyperventileren bent.”

Dit artikel verscheen eerder in ons magazine Vizier (herfst 2023).